Het Signal Festival in Praag is toe aan zijn veertiende editie en heeft dit jaar naast de vertrouwde lichtinstallaties ook een permanente locatie geopend: Signal Space, een kunstencentrum in het hart van de Tsjechische hoofdstad waar digitale kunst het hele jaar door te bezoeken is. Het festival, dat bijna veertien jaar geleden werd opgericht door Martin Pošta samen met producent en curator Jan Rolník en kunstenaar Amar Mulabegovič van de kunstgroep The Macula, groeide in die periode van een jaarlijks evenement uit tot een instelling met een vaste voet aan de grond.
De oorsprong van het festival ligt in een project dat Pošta in 2010 realiseerde met projectiemapping op de Praagse astronomische klok, die destijds zijn zeshonderdste verjaardag vierde. Het idee ontstond tijdens een gesprek in een bar, waar hij met vrienden het plan opvatte om een lokale kerk onder handen te nemen met de toen nog nauwelijks bekende techniek. De toenmalige adjunct-burgemeester stelde voor om in plaats daarvan met de Orloj te werken. Pošta herinnert zich hoe een oudere man bij het zien van de installatie zijn vrouw riep dat ze moest komen kijken. «Ik kreeg tranen in mijn ogen», zegt hij. «Op dat moment wist ik dat ik mijn volgende roeping had gevonden.»
Na dat eerste project produceerde Pošta met zijn team van The Macula gelijkaardige installaties over de hele wereld. Omdat hij zag hoeveel opkomend talent er in de sector actief was, wilde hij een evenement opzetten dat al die kunstenaars op één plek samenbracht. De adjunct-burgemeester voor cultuur was nog steeds in functie en kende het werk van de groep, wat de uitleg vergemakkelijkte. Via het ministerie van Regionale Ontwikkeling kwam er een eerste financiering voor het festival. «Eerlijk gezegd wisten we amper wat we deden, maar zo is het gegaan», aldus Pošta. «We hadden een lijst met kunstenaars die we absoluut wilden. Er was toen nog geen curatie — we dachten gewoon: oké, we houden van deze, en van die, en van die.»
Het jaarlijkse programma brengt niet alleen internationale kunstenaars naar Praag, maar omvat ook nieuwe, locatiespecifieke opdrachten. «Sommige werken zijn uiterst efemeer, zoals de videomappingprojecties: vier nachten en dan zijn ze weg», zegt Pošta. Met de opening van Signal Space, onder de oude markthal in het stadscentrum, kunnen sommige werken nu het hele jaar door bekeken worden. Binnen in de ruimte openen de plafonds zich en worden de turquoise metalen dragende constructies van het historische gebouw zichtbaar.
Over de jaren heen bouwde Pošta een team uit dat hij liefdevol «gelijkgestemde gekken» noemt: coördinatoren, administratieve medewerkers en technische ploegen die het festival telkens opnieuw mogelijk maken, aangevuld met de kunstenaars die de installaties realiseren. Sommigen van hen keren editie na editie terug. Een daarvan is Laterna Magika, een gezelschap dat deel uitmaakt van het Tsjechische Nationaal Theater. Hun techniek berust op het feit dat je mensen in het zwart gekleed niet ziet tegen een zwart podium: enkel wat verlicht is, wordt zichtbaar, waardoor illusies ontstaan met geprojecteerd licht en video. «Ongeveer zes jaar geleden hebben we een performatief luik aan het festival toegevoegd, en het is altijd bijzonder interessant om met hen de mogelijkheden van performance, dans, lichaam en beeld te verkennen», zegt Pošta.
Dit jaar creëert Laterna Magika een live, locatiespecifieke voorstelling in de oude afvalwaterzuiveringsinstallatie in Bubeneč, gebaseerd op een gedicht van de Tsjechische auteur František Vinant. Naast de projectiemapping zijn er ook kinetische sculpturen en immersieve installaties te zien, waaronder werken van Gábor Kitzinger, András László Nagy en Rozi Mákó, van Aka Chang, Svitlana Reinish, Milan Cais, Karolína Schulzová, MUCHA Studio, Timo Lejeune, Media.tribe en Playmodes. De veertiende editie draagt de titel Dream On! en toont zo hoe het festival blijft schuiven tussen tijdelijke spektakels en een blijvende culturele infrastructuur in de stad.
2
